Be bold, Europa!
In de marge van de grote Trump-show viel in Davos ook nog ander nieuws te rapen. Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen kondigde er EU Inc. aan, een speciale, eengemaakte Europese rechtsvorm voor ondernemingen. Komt daarmee eindelijk een einde aan de jarenlange stiefmoederlijke behandeling van start-ups in Europa?
Een start-up - een of meerdere founders die onderzoeken of er voor hun innovatief idee een probleem bestaat, en klanten die voor een oplossing willen betalen - is per definitie een jong bedrijf, maar een jong bedrijf is niet per definitie een start-up. Een start-up is er namelijk op gericht om snel te schalen, iets wat doorgaans niet geldt voor pakweg een bloemenwinkel of een koffiebar. Dat schalen is vandaag de dag allesbehalve evident in Europa: daar waar bijvoorbeeld de VS een enkele gigantische en eentalige markt zijn, staan de 27 EU-lidstaten gelijk aan evenveel verschillende markten, elk met hun eigen administratie, regels en procedures. 27 keer van (bijna) nul beginnen dus. ‘De’ Europese markt bestaat niet.
Die versnippering maakt het bijzonder moeilijk om snel en succesvol te schalen, en verklaart voor een groot deel waarom we in Europa zo weinig écht succesvolle scale-ups en unicorns hebben die de vergelijking met de Amerikaanse techgiganten kunnen doorstaan. Het probleem werd de voorbije jaren aangekaart in de rapporten van Mario Draghi en Enrico Letta over ons concurrentiebeleid en de interne markt, en Von der Leyen opperde zelfs het idee van een eengemaakte Europese markt. Door daar niet eerder werk van te maken, smoorde Europa jarenlang innovatie in de kiem en beknotte het haar eigen economische en technologische groei. Veel van onze start-ups maakten daarom zodra ze konden de oversteek naar Amerika.
Daar zou nu dus verandering in komen.
Met een speciaal ‘28ste regime’ wil Von der Leyen een geharmoniseerd juridisch kader creëren dat uniformiteit en flexibiliteit biedt, en naast de wetgeving van de 27 individuele lidstaten komt te staan. Ondernemingen die snel internationaal willen schalen, kunnen voor dat eengemaakte digitale regime kiezen en de uiteenlopende nationale regels naast zich neerleggen om zo sneller te schakelen.
Het eengemaakte kader zou onder meer een digitaal instaploket omvatten om binnen 48 uur een bedrijf op te richten, gestandaardiseerde investeringsdocumenten om financieringsrondes over de grenzen heen te vereenvoudigen, en een EU-kader voor aandelenopties. Voor Europa en haar start-ups zou dat een game changer zijn.
Zou - want daar zijn we dus nog niet. Sinds Von der Leyen in 2023 voor het eerst het plan voor een eengemaakte markt uitsprak, leken de ambities - zoals dat gaat in Europa - afgezwakt te worden van een verordening naar een richtlijn, waardoor elke lidstaat individueel kon beslissen wat ermee te doen, en er vermoedelijk nog meer chaos zou ontstaan. Die piste lijkt nu, met dank aan heel wat lobbywerk en een petitie vanwege EU-INC, een collectief van Europese techfounders en -investeerders, van de baan. Gelukkig. Het is nooit te laat om te luisteren naar zij die het onderwerp vormen van wetgeving - ook al is het hier rijkelijk laat.
Aftellen naar maart nu om te zien hoe de definitieve tekst van het voorstel er zal uitzien, maar wat Von der Leyen op het podium in Davos vertelde, klonk veelbelovend. Rest enkel nog te doen wat goede ondernemers doen: gedurfde en beslissende actie ondernemen.
Lode Uytterschaut is oprichter en CEO van Start it @KBC, dat sinds 2014 al meer dan 1.900 start-ups begeleidde en daarmee de grootste accelerator van België en Europa is.
